ប្រភេទគីសនេះវាអាចកើតឡើងគ្រប់កន្លែងក្នុងមាត់ លើកលែងតែលើអញ្ចាញធ្មេញ ហើយភាគច្រើនកើតឡើងញឹកញាប់លើបបូរមាត់។
១. មូលហេតុ៖
– ការស្ទះនៃក្រពេញទឹកមាត់តូចៗ
– មូលហេតុចំបងមកពីការខាំបបូរមាត់ ឬប៉ះទង្គិចបបូរមាត់

២. រោគសញ្ញា៖
– មិនមានការឈឺចាប់នោះទេ
– មានពណ័ក្រហមថ្លា ឬខៀវ
– មានសភាពឡើងប៉ោង និងពេលប៉ះជាដុំទន់រអិល ក្រឡាច់

៣. ការព្យាបាល៖
– ក្នុងករណីមានទំហំតូច វាអាចបាត់ទៅវិញដោយឯងៗ
-ក្នុងករណីឡើងប៉ោងទំហំលើសពី ១cmឡើង ត្រូវការវះកាត់យកចេញ

៤. ភាពងាយកើតឡើងវិញ៖
– បច្ចេកទេសវះកាត់ត្រូវយកចេញទាំងស្រុងនូវដុំនោះ នឹងក្រពេញទឹកមាត់នៅជុំវិញ បើមិនដូចនោះទេ វានឹងកើតឡើងវិញ
-ការខាំបបូរមាត់កន្លែងដដែល

***បញ្ជាក់៖ ការលេបថ្នាំ មិនអាចព្យាបាលដុំគីសនេះបានទេ។
សូមអញ្ជើញមកពិគ្រោះ នឹងប្រឹក្សាផ្ទាល់ជាមួយទន្តបណ្ឌិតឯកទេសនៃមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត ពីជំងឺ ឬដំបៅផ្សេងៗក្នុងមាត់ និងទទួលបានសេវាព្យាបាលមាត់ធ្មេញ ប្រកបដោយគុណភាព និងប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់។

អត្ថបទ! មន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត្រ

១) អាហារដែលត្រូវប្រុងប្រយ័ត្ន៖
– អំបិលមិនលើសពី ៥ក្រាមក្នុងអាហារសរុបប្រចាំថ្ងៃ
– សូមជៀសវាងអាហារដែលប្រៃខ្លាំងដូចជាប្រហុក, ផ្អក, ឆៃប៉ូវជាដើម។
– សារធាតុប៉ូតាស្យូម (Potassium) ការទទួលទានអាហារដែលមានសារធាតុប៉ូតាស្យូមខ្ពស់អាចបង្កគ្រោះថ្នាក់ធ្ងន់ធ្ងរ ដល់បេះដូងចំពោះអ្នកជំងឺខ្សោយតម្រងនោមកំរិតធ្ងន់។ អាហារទាំងនោះរួមមានទឹកផ្លែឈើ និងភេសជ្ជៈមួយចំនួន ផ្លែឈើពិសេស ចេក ក្រូច ផ្លែប័រ និងផ្លែដូងជាដើម។
– កាត់បន្ថយសារធាតុខ្លាញ់ ដែលមានប្រភពពីសត្វ
– សារធាតុផូស្វ័រ (phosphorus): ត្រូវកាត់បន្ថយការទទួលទានអាហារដែលមានសារធាតុផូស្វ័រ។

២) អាហារដែលគួរបរិភោគ៖
– ទឹកសាបស្អាត ក្នុងកំរិតធម្មតា (១,៥ – ៣លីត្រ/ថ្ងៃ)
– បាយ
– បន្លែឆ្អិន
– សាច់ដូចជាត្រី, មាន់, ទាក្នុងកំរិតសមល្មម
(ឧទាហរណ៍ៈ សម្រាប់អ្នកជំងឺទំងន់ ៥០គីឡូក្រាម អាចបរិភោគសាច់សរុបមិនលើសពី ១៥០ ក្រាម ឬមួយខាំកន្លះក្នុងមួយថ្ងៃ)
សូមចងចាំថា ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសំរាប់ការព្យាបាលតែមួយមុខ មិនគ្រប់គ្រាន់ទេ ចំពោះអ្នកជំងឺខ្សោយតម្រងនោមកម្រិតធ្ងន់។ ការបរិភោគត្រឹមត្រូវ អាចជួយថែរក្សាសុខភាព និងកាត់បន្ថយគ្រោះថ្នាក់ប្រឈមផ្សេងៗ ជាយថាហេតុ។
ក្រុមគ្រូពេទ្យជំនាញ នៃមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែតយើងខ្ញុំរង់ចាំទទួលផ្តល់ការប្រឹក្សា និងការព្យាបាល រាល់ករណីជំងឺតម្រងនោមគ្រប់ប្រភេទ។

ប្រភព​ ! គេហទំព័រ​ហ្វេសប៊ុកមន្ទីរពេទ្យកាល់ម៉ែត

បើតាមរបាយការណ៍របស់ អាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺអេដស៍ បានបង្ហាញថា អត្រាផ្ទុកមេរោគអេដស៍ ក្នុងចំណោមមនុស្សពេញវ័យ ដែលមានអាយុចាប់ពី១៥ ដល់៤៩ឆ្នាំ បានថយចុះពី០,៨% នៅឆ្នាំ២០១០ មកនៅត្រឹម ០,៥% នៅឆ្នាំ២០១៩។ ក្នុងនោះ ចំនួនអ្នកស្លាប់គ្រប់វ័យដោយសារជំងឺអេដស៍ បានថយចុះពីចំនួនប្រមាណ២ ៣០០ នាក់ នៅឆ្នាំ២០១០ មកនៅត្រឹមចំនួនប្រមាណ១ ៣០០នាក់ ក្នុងឆ្នាំ២០១៩។បច្ចុប្បន្ននេះចំនួនអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍គ្រប់វ័យមានប្រមាណ៧៣ ០០០នាក់ ក្នុងនោះ ៨៤% បានធ្វើតេស្តឈាមដឹងពិតប្រាកដថា បានផ្ទុកមេរោគអេដស៍១០០% បានទទួលសេវាព្យាបាលដោយឱសថប្រឆាំងមេ រោគអេដស៍នឹង៩៦% ទទួលបានប្រសិទ្ធភាពនៃការព្យាបាលនាំឲ្យមានសុខភាពល្អ។ ចំនួនអ្នកឆ្លងថ្មីគ្រប់វ័យ បានថយ ចុះពីចំនួនប្រមាណ១ ៩០០នាក់ នៅឆ្នាំ២០១០ មកនៅត្រឹមប្រមាណ៧៨០នាក់ នៅឆ្នាំ២០១៩។

តាម​រយៈ​សារ​លិខិត​ខាងលេី សម្ដេចតេជោ​ហ៊ុន​សែន​បាន​ថ្លែង​ថា «ក៏ប៉ុន្តែ យើងមិនត្រូវភ្លេចខ្លួន ស្កប់ស្កល់ជាមួយជោគជ័យដែលយើងទទួលបាននោះឡើយ ព្រោះថា ចាប់តាំងពីមានការរាតត្បាតមេរោគអេដស៍ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០មក រហូតដល់ពេលនេះ ពិភពលោកមិន ទាន់រកឃើញវ៉ាក់សាំង ឬឱសថព្យាបាលជំងឺអេដស៍ឲ្យជាសះស្បើយជាស្ថាពរនៅឡើយទេ។

ម៉្យាងទៀត នៅកម្ពុជា យើងមានអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ប្រមាណ១២ ០០០នាក់ នៅមិនទាន់បានត្រលប់មកធ្វើតេស្តឈាម ដើម្បីបញ្ជាក់ពិត ប្រាកដអំពីស្ថានភាពមេរោគអេដស៍នៅក្នុងខ្លួននោះទេ។ អ្នកជំងឺអេដស៍មួយចំនួនទៀតបាន និងកំពុងលះបង់ការព្យា បាលឡើងវិញ។ ជាមួយគ្នានោះ ប្រជាជន គន្លឹះ ដូចជា ក្រុមបុរសរួមភេទជាមួយបុរស ក្រុមបំប្លែងភេទ ស្រ្តីបម្រើសេវា កម្សាន្តសប្បាយមានចំនួនកើនឡើង និងមានអត្រាឆ្លងមេរោគអេដស៍ខ្ពស់ ដែលអាចនាំឲ្យមានការចម្លងមេរោគអេដស៍ ទៅប្រជាពលរដ្ឋទូទៅទៀតផង»។

នៅចំពោះមុខហានិភ័យ នៃការរីករាលដាលឡើងវិញនៃជំងឺអេដស៍ សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន ក៏បានអំពាវនាវសារជាថ្មី ទៅដល់ជនរួមជាតិត្រូវបន្ដខិតខំទប់ស្កាត់មេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍ ដោយចូលរួមជាមួយរាជរដ្ឋាភិបាល ក្នុងចរន្ត ជាតិតែមួយ ឆ្ពោះទៅបញ្ចប់អេដស៍នៅកម្ពុជា នៅឆ្នាំ២០២៥ ខាងមុខ ដោយជោគជ័យ។ ការចូលរួមទាំងនោះ រួមមាន ការធ្វើតេស្តឈាមរកមេរោគអេដស៍ ,ការប្រើប្រាស់ស្រោមអនាម័យឲ្យបានទូលំទូលាយ ការមិនរើសអើងអ្នកផ្ទុកមេរោគ អេដស៍ និងការជួយឧបត្ថម្ភ គាំទ្រអ្នកផ្ទុកមេរោគអេដស៍ដែលជាជនក្រីក្រ ជាដើម។

ជាងនេះទៅទៀត សម្ដេចតេជោ ហ៊ុន សែន ក៏បានលើកឡើងថា រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា នៅតែចាត់ទុកការប្រយុទ្ធប្រឆាំ ងនឹងមេរោគអេដស៍ និងជំងឺអេដស៍ជាអាទិភាពខ្ពស់ ព្រោះមេរោគអេដស៍ជាការគំរាមកំហែងដល់សុខភាពសាធារណៈ ដែលជាគ្រោះថ្នាក់ដល់អាយុជីវិតរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងដែលប៉ះពាល់ដ៏ធ្ងន់ធ្ងរដល់ការអភិវឌ្ឍសង្គម និងសេដ្ឋកិច្ច។

រាជរដ្ឋាភិបាល ដែលមានអាជ្ញាធរជាតិប្រយុទ្ធនឹងជំងឺអេដស៍ ជាសេនាធិការ នឹងបន្តខិតខំចាត់វិធានការគ្រប់យ៉ាង ដើម្បី ឈានទៅសម្រេចគោលដៅ ដូចតទៅ ៖ អ្នកឆ្លងមេរោគអេដស៍ថ្មីមិនលើសពីមួយនាក់ ក្នុងមួយថ្ងៃ និងអ្នកស្លាប់ដោយ សារជំងឺអេដស៍ មិនលើសពីបីនាក់ក្នុងមួយថ្ងៃ៕

ក្នុង​នោះ​ដើម្បី​ការពារ​ខ្យល់​ដែល​មានការ​បំពុល PM2.5 យើង​អាច​ពាក់​ម៉ាស​ប្រភេទ N-95 ដែល​អាច​ការពារ​បាន​រហូត ដល់​ទៅ ៩៥%​។ ប៉ុន្តែ​ក្នុង​ករណី​ចង់អោយ​មាន​សុវត្ថិភាព​ជាង នេះ គឺ​អាច​ប្រើប្រាស់​ម៉ាស​ប្រភេទ N-99 និង N-100 ដែល​អាច ការពារ​បាន​រហូត​ដល់​ទៅ ៩៩% ទៅ ១០០% តែ​ម្តង​។ ចំណែក ប្រភេទ​ម៉ាស​ពេទ្យ គឺ​មិន​អាច​ការពារ​បាន​នៅ​ខ្យល់​កង្វក់​កំរិត PM2.5 នោះ​ទេ​៕

មូលហេតុ​នៃ​អាការ​វិលមុខ

​វេជ្ជបណ្ឌិត​ជំនាញ​ផ្នែក​ សោត​ឃាន​កណ្ឋ​រោគសាស្ត្រ​ បាន​បញ្ជាក់​ថា​ អាការ​វិលមុខ​របស់​មនុស្សយើង​កើតឡើង​ដោយសារ​តែ​ប្រព័ន្ធ​ទប់​លំនឹង​ខ្លួន​ក្នុង​រាងកាយ​បាត់បង់​តុល្យភាព​ ដែល​ប្រព័ន្ធ​គ្រប់គ្រង​ការ​ទប់​លំនឹង​ខ្លួន​របស់​រាងកាយ​នេះ​ប្រកប​ដោយ​ប្រព័ន្ធ​ 4 ដូចជា​ ប្រព័ន្ធ​ការ​ទប់​លំនឹង​ខ្លួន​របស់​ត្រចៀក​ស្រទាប់​ខាងក្នុង​ ប្រព័ន្ធ​ខ្សែភ្នែក​ ប្រព័ន្ធ​ប្រសាទ​ និង​សាច់ដុំ​សន្លាក់​ រហូតដល់​ប្រព័ន្ធ​ដែល​សំខាន់​បំផុត​គឺ​ខួរក្បាល​ ដែល​ត្រូវ​ធ្វើការ​ស៊ីចង្វាក់​គ្នា​។

បើសិន​ប្រព័ន្ធ​ណាមួយ​បាត់បង់​តុល្យភាព​ នឹង​ធ្វើ​ឱ្យ​យើង​កើត​អាការ​វិលមុខ​ភ្លាម​ឡើង​តែម្ដង​។

ក្រៅពី​នេះ​នៅ​មាន​មូលហេតុ​ផ្សេងទៀត​ ដូចជា​ ៖

. គេង​សម្រាក​មិន​គ្រប់គ្រាន់​។
. ខ្វះ​ការហាត់ប្រាណ​យ៉ាង​ជាប់លាប់​ទៀងទាត់​។
. កើតរោគ​លោហិត​ស្លេក​។
. មាន​ជំងឺ​ប្រចាំ​កាយ​ ដូចជា​ ទឹកនោមផ្អែម​ លើសឈាម​ ជំងឺបេះដូង​ ជាតិ​ខ្លាញ់​នៅក្នុង​ឈាម​ខ្ពស់​ ដែលគេ​ប្រទះឃើញ​ច្រើន​នៅ​លើ​មនុស្សចាស់​។
. ជំងឺ​ដុះ​សាច់​របស់​ប្រព័ន្ធ​ប្រសាទ​ការ​ទប់​លំនឹង​ខ្លួន​ ឬសរសៃប្រសាទ​ការ​ស្ដាប់ឮ​ អាច​មាន​អាការ​វិលមុខ​ ព្រមទាំង​មាន​សំឡេង​រំខាន​នៅក្នុង​ត្រចៀក​។
. រលាក​ស្រទាប់​ត្រចៀក​ខាងក្នុង​ នឹង​មាន​អាការ​វិល​ច្រើនថ្ងៃ​ បើ​មាន​អាការ​ធ្ងន់ធ្ងរ​អាច​នឹង​បាត់បង់​ការបាន​ឮតែម្ដង​។
. ឈាម​ហូរ​ទៅ​ចិញ្ចឹម​ខួរក្បាល​មិន​គ្រប់គ្រាន់​។

វិធី​កាត់បន្ថយ​អាការ​វិលមុខ

​1. គេងលក់​សម្រាក​ឱ្យ​បាន​គ្រប់គ្រាន់​។
2. ហាត់ប្រាណ​ឱ្យ​បាន​ទៀងទាត់​ និង​ជាប់លាប់​។
3. ផ្លាស់ប្ដូរ​ឥរិយាប​ថយឺត​ៗ និង​មិន​បង្វិលខ្លួន​ឬក្រោក​ពី​កៅអី​ ឬក្រោកពីដំណេក​ ឬបែរមុខ​ ឬបែរ​ខ្លួន​លឿន​ៗឡើយ​។
4. បន្ថយ​ការ​ជក់បារី​ និង​បន្ថយ​ការ​ញ៉ាំ​គ្រឿងស្រវឹង​ រួម​ទាំង​កាហ្វេ​ផង​។
5. ញ៉ាំទឹក​ឱ្យ​បាន​ច្រើន​។
6. ព្យាយាម​បន្ថយ​អាការ​តានតឹង​ធុញថប់​ក្នុង​អារម្មណ៍​ ឬវិតក្ក​កង្វល់​ឱ្យ​បាន​ច្រើន​។
7. ក្នុងអំឡុងពេល​ដែល​មាន​អាការ​វិលមុខ​ញឹកញាប់​ គួរ​ចៀសវាង​ពី​ទង្វើ​ ឬទីកន្លែង​ដែល​អាច​បង្ក​គ្រោះថ្នាក់​ ដូចជា​ បើកបរ​រថយន្ត​ ឬឡើង​ទៅលើ​ទី​ខ្ពស់​ជាដើម​។បើសិនជា​កើត​អាការ​វិលមុខ​ញឹកញាប់​ និង​មិនដឹង​ពី​មូលហេតុ​ច្បាស់លាស់​ គួរ​ទៅ​ប្រឹក្សា​ជាមួយ​គ្រូពេទ្យ​ដើម្បី​ពិនិត្យមើល​អាការ​យ៉ាង​លម្អិត​៕

ជាទូទៅ​ទឹកនឹង​ហូរចេញ​ដោយខ្លួនឯង​ តែបើ​ទឹក​នៅ​តំ​កល់​ក្នុង​ត្រចៀក​យូរ​ពេក​ធ្វើអោយ​មាន​ភាព​សើម​កើតឡើង​ ដែល​ជា​ឱកាសល្អ​សម្រាប់​បាក់តេរី​ និង​ផ្សិត​លូតលាស់​ ហើយ​ចុងក្រោយ​ត្រចៀក​របស់​កុមារ​នឹង​រលាក​។

ប្រសិនបើ​កូន​របស់​អ្នកមាន​រោគសញ្ញា​ទាំងនេះ​ គួរ​នាំ​ពួកគេ​ទៅ​មន្ទីរ​ពេទ្យ​ភ្លាម​ៗ៖

– ស្បែ​កត្រ​ចៀ​ខាងក្រៅ​ឡើង​ត្រហម​
– រមាស់​ខ្លាំង​ក្នុង​ត្រចៀក​
– មានការ​ឈឺចាប់​ (ជាពិសេស​នៅពេល​យកដៃ​ប៉ះ​វា​នឹង​រីក​រាលដាល​ទៅ​ក មុខ​ ឬតំបន់​ក្បាល​)
– ហូរ​ខ្ទុះ​ចេញពី​ត្រចៀក
​- ហើម​កូនកណ្តុរ​នៅ​តំបន់​ក ឬជុំវិញ​ត្រ​ចៀក​ភ្លាម​ៗ
– ហើម​រង្វង់​ត្រចៀក​ផ្នែក​ខាងក្រៅ​
– ស្តាប់​មិន​លឺ
​- មាន​អារម្មណ៍​ធ្ងន់ត្រចៀក​…

បើ​អ្នក​មិន​ខ្វាយខ្វល់​ចេះតែ​បណ្តោយ​ចាំ​អោយ​ជា​ដោយខ្លួនឯង​ ករណី​ខ្លះ​ត្រ​ចៀរ​បស់​កុមារ​អាច​ជួប​ប្រ​ទេះ​បញ្ហា​ឈឺចាប់​កាន់តែ​ខ្លាំង​ ឬខូច​ត្រចៀក​ស្តាប់​លែង​លឺ​រហូត​។

រើ​ប្រាស់​កន្សែង​មិន​ត្រឹមត្រូវ​ បង្ក​អោយ​សូម​បញ្ជាក់​ផង​ដែរ​ថា​ ការ​ឆ្លង​មេរោគ​ត្រចៀក​ក៏​អា​ចប​ណ្តោ​លម​កពី​ការប្រើ​ប្រាស់​សំឡី​ត្បាល់​ត្រចៀក​មិន​ត្រឹមត្រូវ​ និង​ការ​ខ្វារ​អាចម៍ត្រចៀក​ញឹកញាប់​ផង​ដែរ​៕