តាមរយៈសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មាន របស់ក្រសួងកសិកម្ម កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២១ បានឲ្យដឹងថាបច្ចុប្បន្នផ្លែមៀនប៉ៃលិន បានចាប់ផ្តើមប្រមូលផលក្នុងខែសីហានេះ ប៉ុន្តែដោយសារបញ្ហា រីករាលដាលនៃជំងឺកូវីដ-១៩ និងរបាំងភូតគាម អនាម័យ ជាកត្តាធ្វើឲ្យមានបញ្ហាប្រឈមមិនទាន់អាច ធ្វើការនាំចេញទៅកាន់ទីផ្សារក្រៅប្រទេសបាន ពិសេសប្រទេសថៃ កំពុងបិទមិនឲ្យនាំចូលមៀន ប៉ៃលិនតាមច្រកព្រំដែន។

ក្រសួងបន្ដថា ម្យ៉ាងទៀត ផ្លែមៀនប៉ៃលិនជាប្រភេទទំនិញ ជាប់កម្រិតកំណត់ ដែលតម្រូវឲ្យសមត្ថកិច្ច ភូតគាមអនាម័យកម្ពុជា ធ្វើសំណើសុំចរចាបើកទីផ្សារ ជាមួយសមត្ថកិច្ចភូតគាមអនាម័យ ប្រទេសនាំចូល តាមរយៈការស្នើសុំវាយ តម្លៃហានិភ័យសមាសភាព ពាក់ព័ន្ធនឹងការនាំចូលផ្លែមៀនប៉ៃលិននេះ។ ជាក់ស្តែង ក្រសួងបានដាក់សំណើ ចរចាបើកទីផ្សារ សម្រាប់ផ្លែមៀនស្រស់ ទៅកាន់ប្រទេសចិន និងប្រទេសថៃ រួចហើយ។

ក្រសួងបញ្ជាក់ថា «ក្នុងគោលបំណង ដើម្បីចូលរួមចំណែកដោះស្រាយ បញ្ហាទីផ្សារផលិតផលមៀនប៉ៃលិន ដែលកំពុងប្រឈមនឹងរបាំង ភូតគាមអនាម័យ និងបញ្ហាប្រឈមនានា បង្កឡើងដោយការឆ្លងរាតត្បាត នៃជំងឺកូវីដ-១៩ ក្រសួង សូមធ្វើការអំពាវនាវ អ្នកនាំចេញគួរបង្វែរ ទិសដៅពីប្រទេសថៃ ទៅប្រទេសវៀតណាមវិញ ពីព្រោះកម្ពុជាបានបើកទីផ្សារ សម្រាប់ផ្លែមៀននេះរួចហើយ តាមរយៈការសម្រេចបាននូវការឯកភាពគ្នា លើលក្ខខណ្ឌតម្រូវភូតអនាម័យ សម្រាប់ការនាំចេញផ្លែមៀនកម្ពុជា ទៅកាន់ប្រទេសវៀតណាម»។

ក្រសួង ក៏បានផ្ដាំផ្ញើដល់ប្រជាពលរដ្ឋគួររួមគ្នា គាំទ្រផលិតផលខ្មែរ ក្រោមរូបភាព «ខ្មែរជួយខ្មែរ» ដោយជួយទិញផ្លែមៀនរបស់ប្រជាកសិករ ពិសេសសហគមន៍កសិកម្ម មៀនប៉ៃលិន នៅក្នុងកាលៈទេសៈ ដ៏លំបាកនេះ៕

ក្នុងសេចក្ដីប្រកាសព័ត៌មាន របស់ក្រសួងកសិកម្ម នាថ្ងៃទី៩ ខែសីហា បានបញ្ជាក់ថា ដោយស្ថានភាពរីករាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ រយៈពេលជិត២ឆ្នាំកន្លងទៅនេះ បានធ្វើឲ្យគ្រប់វិស័យ ជួបនឹងបញ្ហាប្រឈម ខណៈវិស័យកសិកម្មនៅកម្ពុជា ឆ្នាំ២០២១ បានពិនិត្យឃើញថា ហាក់មានសន្ទុះ កើនឡើងគួរឲ្យកត់សម្គាល់ រីឯតម្រូវការថ្នាំកសិកម្ម និងជីកសិកម្ម ក៏មានសន្ទុះកើនឡើងផងដែរ ។

ក្រសួងបន្តថា “តម្លៃជីកសិកម្ម ក៏មានតម្លៃថ្លៃជាង កាលពីឆ្នាំកន្លង ទៅដែរ ដោយផ្តើមចេញពីមូលហេតុសំខាន់ៗមួយចំនួន ដូចជា ៖ នៅបណ្តាប្រទេសផលិតថ្នាំកសិកម្ម និងជីកសិកម្មនាំចេញ មិនអាចផលិតឆ្លើយតបបានតាម ការបញ្ជទិញពីប្រទេសកម្ពុជា។ វត្ថុធាតុដើមមានការខ្វះខាត ក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ពីប្រទេសផលិតធំៗមា នដូចជា ប្រទេសចិន ប្រទេសម៉ាឡេស៊ី និងប្រទេសអារ៉ាប់”។

ក្រសួងបន្ថែមថា ផលិតកម្មជីកសិកម្មត្រូវ បានកាត់បន្ថយកម្លាំងពលកម្ម ដោយបញ្ហានៃការរីករាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ ដូចជា នៅប្រទេសចិន ថៃ និងវៀតណាម។ ការដឹកជញ្ជូនប្រើពេលវេលាយូរ ដោយមានបញ្ហារីករាលដាលជំងឺកូវីដ-១៩ (មានការប្រុងប្រយ័ត្នទៅលើផ្នែកសុខភាព និងត្រួតពិនិត្យតាមវិធានសុខាភិបាល)។

ក្រសួង អះអាងថា ទន្ទឹមនឹងការបញ្ជាទិញពីកម្ពុជា នៅបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗ ក៏បានបញ្ជាទិញដែរ ដូចនេះការផ្គត់ផ្គង់ មិនគ្រប់តាមតម្រូវការ។ ការចំណាយលើការរៀបចំ វេចខ្ចប់ឡើងវិញ ដែលត្រូវការសំបកវេចខ្ចប់ បោះពុម្ពជាភាសាខ្មែរ។ ជាងនេះទៅទៀត ក្រុមហ៊ុនផ្គត់ផ្គង់ ជី-ថ្នាំ កសិកម្មមួយចំនួនមិនបាន ទៅទិញដល់រោងចក្រផលិតផ្ទាល់ ដោយទិញតាមរយៈឈ្មួញកណ្តាល ជាហេតុធ្វើឲ្យជី-ថ្នាំកសិកម្មថ្លៃជាងតម្លៃ នៅរោងចក្រផលិត។

សូមបញ្ជាក់ថា ឆ្នាំ២០២០ ក្រុមហ៊ុននាំចូលថ្នាំកសិកម្ម មានចំនួន ១០៣ ០០៥ តោន និងជីកសិកម្ម ចំនួន ១ ៤០៦ ៧៧៥ តោន។ ដោយឡែក ក្នុងឆ្នាំ២០២១នេះ គិតត្រឹមខែឧសភា ការនាំចូលថ្នាំកសិកម្ម មានចំនួន ៤៧ ៤០៩ តោន និងជីកសិកម្មចំនួន ៨៥៨ ៦៣២ តោន៕

ក្នុងឱកាសចុះប្រកាសបិទការនេសាទ នៅចុងសប្ដាហ៍នេះ លោក សឿម ប៊ុនរិទ្ធ អភិបាលរង និងជាអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង មានប្រសាសន៍ថាដីព្រៃលិចទឹកនៅក្នុងតំបន់៣ ប្រមាណជាង១០០០ហិកតា នៅចំណុចក្រពើស្គម ស្ថិតក្នុងភូមិព្រែកចាស់ ឃុំព្រែកចាស់ ស្រុកឯកភ្នំ ត្រូវបានពួកជនខិលខូចលួចឈូសឆាយកាប់ទន្ទ្រាន យកធ្វើជាកម្មសិទ្ធិដោយខុសច្បាប់ជាបន្តបន្ទាប់។

លោក សឿម ប៊ុនរិទ្ធបន្តថា ព្រៃលិចទឹកក្នុងភូមិសាស្ត្រខេត្តបាត់ដំបង ចាប់ពីឆ្នាំ២០១៨មក បានរងការកាប់បំផ្លាញជាបន្តបន្ទាប់ ហើយសម្រាប់ទីតាំងគួរឲ្យកត់សម្គាល់ខ្លាំងនោះ នៅចំណុចក្រពើស្គម រហូតដល់មានគណៈប្រតិភូរបស់ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ និងអាជ្ញាធរខេត្ត បានចុះទៅពិនិត្យផ្ទាល់ ។
លោកបន្តថា ចំពោះព្រៃលិចទឹក នៅចំណុចនេះ ត្រូវបានកាប់បំផ្លាញអស់ជាង ១០០០ហិកតា ដោយចំនួនជាង ៣០០ហិកតា ត្រូវបានទន្ទ្រានកាលពីឆ្នាំ២០១៨ និងជាង៧០០ហិកតា ត្រូវបានឈូសឆាយទន្ទ្រានយក នៅក្រោយឆ្នាំ២០១៨ ហើយដីទាំងអស់នោះ ពិនិត្យទិដ្ឋភាពនាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ មានដីខ្លះត្រូវបានធ្វើស្រែ ខ្លះទៀតនៅទុកចោល ជាមួយនេះក៏មានការជីកប្រឡាយស្រោចស្រព ផ្លូវអាចបើករថយន្តទៅមកបាន រួមនឹងការសាងសង់ខ្ទម ឬរោងស្នាក់នៅជាដើម។

លោក សឿម ប៊ុនរិទ្ធ បានបន្ថែមថា ការលួចកាប់ទន្ទ្រានដីតំបន់៣នេះ គឺបានរាលដាលដល់ចំណុចគោកខ្ពស់ ស្ថិតក្នុងភូមិព្រែកចាស់ដែរនោះ គឺមានជាង ១៥០ហិកតា ដោយអ្នកកាប់ទន្ទ្រាននោះ ជាពលរដ្ឋមកពីស្រុកព្រះនេត្រព្រះ ខេត្តបន្ទាយមានជ័យ និងមកពីខេត្តសៀមរាប។

លោកអភិបាលរង ក៏បានព្រមានសមត្ថកិច្ច ដែលឃុបឃិតលួចកាប់ទន្ទ្រានដីព្រៃលិចទឹកនេះត្រូវដកខ្លួនចេញឲ្យឆាប់ ដោយក្រសួងកសិកម្ម នឹងចាត់វិធានការនៅពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ ហើយក្រសួងនឹងបើកកិច្ចប្រជុំនៅថ្ងៃទី១៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២១ ពិភាក្សាដាក់វិធានការទប់ស្កាត់ការលួចកាប់ទន្ទ្រាព្រៃលិចទឹក ខណៈអាជ្ញាធរខេត្ត ក៏បានស្នើក្រសួង ជួយដាំបង្គោលដៅចំណុចតំបន់ព្រៃលិចទឹកបន្ថែម ក្នុងភូមិសាស្ត្រស្រុកមួយចំនួន។

បើតាម លោក កក អ៊ីឡែន នាយរងខណ្ឌរដ្ឋបាលជលផលខេត្តបាត់ដំបង បានឲ្យដឹងថា បច្ចុប្បន្នព្រៃលិចទឹក ត្រូវជនខិលខូចរុករាន ភាគច្រើននៅតំបន់២ និងតំបន់៣ ដោយពួកគេបានប្រើល្បិចផ្សេងៗ ដើម្បីរុករានវាតទីយកដី គឺអ្នកខ្លះបានដុតព្រៃ ហើយបានយកស្រូវទៅព្រោះនៅពេលយប់ដោយបន្លំថាជាដីស្រែចាស់ ខ្លះទៀតបានប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្ររុករានពីខាងក្នុងទុកព្រៃនៅសងខាង បន្លំភ្នែកមន្រ្តីជំនាញ និងអាជ្ញាធរជាដើម។
លោកបញ្ជាក់ថា ព្រៃលិចទឹកកំពុងរងការកាប់ទន្ទ្រាននោះមានក្នុងស្រុកចំនួន៤ ដែលមានភូមិសាស្រ្តជាប់បឹងទន្លេសាប ក្នុងនោះស្រុកមោងឫស្សី ស្រុកសង្កែ ស្រុកឯកភ្នំ និងស្រុកថ្មគោល ដោយព្រៃទាំងអស់នោះ ក្រៅពីត្រូវកាប់ទន្ទ្រាន ក៏ត្រូវភ្លើងឆេះអស់ជាច្រើនហិកតាផងដែរ។

ក្នុងអនុក្រឹត្យ របស់រាជរដ្ឋាភិបាលនៅឆ្នាំ២០១១ បានកំណត់ដីព្រៃលិចទឹកនៅ៦ខេត្តជុំវិញបឹងទន្លេសាប មានចំនួន ៦៤៧ ៤០៦ហិចតា ដោយឡែកខេត្តបាត់ដំបងមានព្រៃលិចទឹកចំនួន ២០៦ ៩៥៣ហិចតា ខណៈព្រៃលិចទឹកប្រមាណ ២ម៉ឺនហិកតា ត្រូវបានកាប់បំផ្លាញ និងត្រូវភ្លើងព្រៃឆេះ៕

ក្រសួងបញ្ជាក់ថា ដើម្បីបញ្ជាក់បន្ថែមនូវខ្លឹមសារនៃសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាននេះ ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ សូមជម្រាបជូនសាធារណជនដូចខាងក្រោម៖

១. ក្រសួងនៅតែបន្តការអនុញ្ញាតឱ្យនាំចូលផល ផលិតផលជលផល ជាពិសេសត្រីចំនួន ៤ប្រភេទដូចជា ត្រីប្រា ត្រីពោ ត្រីអណ្តែង និងត្រីឆ្អៅ តាមតម្រូវការជាក់ស្តែងក្នុងស្រុក ដោយអនុលោមតាមច្បាប់ និងលិខិតបទដ្ឋាន គតិយុត្តជាធរមាន។

២. ក្រសួងនឹងបន្តពិគ្រោះយោបល់ជាមួយសមាគមវារីវប្បករនៅកម្ពុជា អាជីវករនាំចេញ នាំចូលផល ផលិតផលជលផល និងអាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចពាក់ព័ន្ធ ដែលជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មរបស់កម្ពុជា ដើម្បីកសាង និងទទួលស្គាល់លិខិតបទដ្ឋានបច្ចេកទេស។

៣. តាមរយៈយន្តការគណៈកម្មការជំរុញវារីវប្បកម្មកម្ពុជា ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ សហការជាមួយក្រសួងពាក់ព័ន្ធនឹងបន្តដោះស្រាយបញ្ហាប្រឈមរបស់វារីវប្បករ ដើម្បីអភិវឌ្ឍវិស័យវារីវប្បកម្មនិងពង្រឹងសមត្ថភាពប្រកួតប្រជែងរបស់វារីវប្បករស្របតាមគោលការណ៍ពាណិជ្ជកម្មសេរី ព្រមទាំងធានាដល់ការការពារ  សុខភាព មនុស្ស សត្វ បរិស្ថាន និងជំរុញកំណើនពាណិជ្ជកម្ម៕

យោងតាមលិខិតរបស់ លោក វេង សាខុន រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់និងនេសាទ បានបញ្ជាក់ថា ការនាំចេញអង្ករគ្រប់ប្រភេទរបស់កម្ពុជា ក្នុងខែដំបូង ឆ្នាំ២០២១ ទៅកាន់ទិសដៅ២៨ប្រទេស សម្រេចបាន ៣៤ ២៧៣ តោន ថយចុះ ១៦ ១៧៧តោន (ស្មើនឹង ៣២.០៧ភាគរយ) បើប្រៀបធៀបនឹងខែដំបូងដូចគ្នា ឆ្នាំ២០២០។

ការនាំចេញអង្កររបស់កម្ពុជា ទៅកាន់ប្រទេសចិន នៅតែបន្តឈរលំដាប់ទី១ ដោយកាន់កាប់ចំណែកទីផ្សារចំនួន ១៦ ១៦៣តោន, ប្រទេសបារាំង ឈរនៅលំដាប់ទី២ មានបរិមាណ ៣ ៧២៣តោន, ប្រទេសហ្គាបុង ឈរនៅលំដាប់ទី៣ មានចំនួន ៣ ៥៧០តោន។ ចំពោះបរិមាណអង្ករ ដែលបាននាំចេញក្នុងខែមករា សរុបជាង ៣៤ ២៧៣ តោន ក្នុងនោះមានជាង ៨៧.៦៣% ជាប្រភេទអង្ករក្រអូបគ្រប់ប្រភេទ។

សូមជម្រាបផងដែរថា នៅឆ្នាំ២០២០កម្ពុជា បាននាំចេញអង្ករជិត៧០ម៉ឺនតោនទៅកាន់ទីផ្សារ៦០ប្រទេស នៅលើពិភពលោក៕