ក្រុមការងារបានពិនិត្យឃើញថា អូររអិល ត្រូវបានទទួលរងការបំពុលទាំងស្រុង ពីចំណុចក្បាលឡាន រហូតដល់ស្ទឹងកុយ ដោយការពិនិត្យជាក់ស្តែងឃើញថា ទឹកមានការប្រែប្រួលលក្ខណៈរូប មានក្លិនស្អុយ និងកម្រិតរលាយអុកស៊ីសែនក្នុងទឹក (Dissolved Oxygen ឬ DO) ថយចុះខ្លាំង (តូចជាង 3mg/L) មិនអនុលោមកម្រិតកំណត់ស្តង់ដារ (ធំជាង 4mg/L)។ ករណីបំពុលនេះបានបង្កផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរដល់ធនធានធម្មជាតិ ជីវៈចម្រុះក្នុងទឹក និងការប្រើប្រស់ទឹករបស់ប្រជាពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន ដោយផ្ទាល់និងដោយប្រយោល។

លោក ហែម ឬទ្ធី អភិបាលរងខេត្តប៉ៃលិន បានបញ្ជាក់ថាការបំពុលនេះបានបង្កផលប៉ះពាល់ដល់ទីតាំងអភិរក្សពូជត្រីរបស់មន្ទីរកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់និងនេសាទផងដែរ។

គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា ក្រុមហ៊ុននេះធ្លាប់បានបង្កការបំពុលរួចមកហើយកាលពីឆ្នាំ២០២៤ ដោយពេលនោះក្រសួងបរិស្ថានបានចាត់វិធានការច្បាប់ រួមទាំងការពិន័យអន្តរការចំនួន ៣០លានរៀលផងដែរ។ក្នុងការចុះត្រួតពិនិត្យនេះ ក្រុមការងារក្រសួងបរិស្ថានបានប្រមូលយកសំណាកចំនួន៦បន្ថែម មកវិភាគដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាពធៀបកម្រិតកំណត់ស្តង់ដារដែលបានកំណត់ដោយអនុក្រឹត្យលេខ២៧ និងអនុក្រឹត្យលេខ១០៣ ស្តីពីការត្រួតពិនិត្យការបំពុលទឹក។

នេះជាករណីបំពុលលើកទី២បង្កឡើងដោយក្រុមហ៊ុន Cangxinlong Food (Cambodia) Co., Ltd. នេះ ក្រសួងបរិស្ថានបានចាត់វិធានការបន្ទាន់ លើករណីមិនរាងចាល ស្របតាមក្រមបរិស្ថាននិងធនធានធម្មជាតិ ដូចខាងក្រោម៖

១-ក្រុមហ៊ុនត្រូវបញ្ឈប់ការបង្ហូរសំណល់រាវចេញពីទីតាំងក្រុមហ៊ុន ចូលទៅប្រភពទឹកសាធារណៈ (អូររអិល និងស្ទឹងកុយ) ជាបណ្តោះអាសន្ន រហូតទទួលបានការអនុញ្ញាតពីក្រសួងបរិស្ថាន។
២-ត្រូវបានពិន័យអន្តរការណ៍ករណីមិនរាងចាល លើករណី៖
– ការបញ្ចេញសំណល់រាវពុំបានធ្វើការសម្អាតត្រឹមត្រូវ និងលើសកម្រិតកំណត់ស្តង់ដារបញ្ចេញ ល្មើសទៅនឹង​មាត្រា១៥៦ មាត្រា១៦០ មាត្រា២៨៧ មាត្រា២៨៩​ នៃក្រមបរិស្ថាននិងធនធានធម្មជាតិ និងត្រូវរៀបចំប្រព័ន្ធប្រព្រឹត្តិកម្មសំណល់រាវ ដាក់ឱ្យដំណើរការតាមលក្ខណៈបច្ចេកទេស មានសមត្ថភាពសម្អាតឆ្លើយតបតាមស្តង់ដារបញ្ចេញសំណល់រាវ ដោយប្រើប្រាស់ក្រុមហ៊ុន ផ្តល់សេវាវិស្វកម្មបរិស្ថាន ដែលទទួលបានការអនុញ្ញាតពីក្រសួងបរិស្ថាន
– បង្កឱ្យមានការបំពុលទឹកអូររអិល និងស្ទឹងកុយ ល្មើសទៅនឹង​មាត្រា១៥៦ មាត្រា១៦០ មាត្រា២៨៧​ មាត្រា២៩០ នៃក្រមបរិស្ថាននិងធនធានធម្មជាតិ
– បញ្ចេញសំណល់រាវ សំណល់រឹង សារធាតុបំពុលខ្យល់ ពុំមានលិខិតអនុញ្ញាតពីក្រសួងបរិស្ថាន ល្មើសទៅនឹង​មាត្រា១៧៣ នៃក្រមបរិស្ថាននិងធនធាន ធម្មជាតិ
– ដំណើរការអាជីវកម្ម ដោយពុំបានរៀបចំរបាយការណ៍វាយតម្លៃ ហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងកិច្ចសន្យាការពារបរិស្ថាន ល្មើសនឹងមាត្រា៦៦៨ នៃក្រមបរិស្ថាន និងធនធានធម្មជាតិ និងត្រូវរៀបចំរបាយការណ៍វាយតម្លៃហេតុប៉ះពាល់បរិស្ថានឲ្យរួចរាល់ក្នុងរយះពេល៦០ ថ្ងៃ។
៣-ក្រុមហ៊ុនត្រូវត្រូស្ដារសម្អាតបរិស្ថាន នៅទីតាំងដែលទទួលរងការបំពុល​ឱ្យ​មាន​ភាពល្អប្រសើរ ឡើងវិញ។
៤-ក្រុមហ៊ុនត្រូត្រូវផ្តល់សំណងការខូចខាតលើផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន និងសុខភាពសាធារណៈ ទៅតាមការគណនាជាក់ស្តែងរបស់មន្ត្រីជំនាញ និងអនុលោមតាមក្រមបរិស្ថាននិងធនធានធម្មជាតិ។
៥-ក្រុមហ៊ុន ត្រូវធ្វើការស្ដារ​សម្អាត ប្រព័ន្ធអូររអិល និងស្ទឹងកុយ ដែលទទួលរងការបំពុល ​ឱ្យ​មាន​ភាព​ល្អប្រសើរឡើងវិញ។
៦-ក្នុងករណីក្រុមហ៊ុនមិនអនុវត្តតាមការសម្រេចខាងលើ ​ក្រសួងបរិស្ថាននឹងចាត់វិធានការច្បាប់​ ​​ជាធរមានបន្ថែមទៀត៕

ក្នុងឱកាសអញ្ជើញជាអធិបតី ក្នុងពិធីចុះហត្ថលេខាលើឯកសារគម្រោង ស្តីពី «ការពង្រឹងសមត្ថភាពដោះស្រាយសំណល់ប្លាស្ទិកនៅទីប្រជុំជន» នាថ្ងៃទី២៧ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០២៥ នៅទីស្តីការក្រសួងបរិស្ថាន ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តីបានថ្លែងថា ដើម្បីកម្ពុជាស្អាត បន្ទាប់ពីចំនួនថង់ប្លាស្ទិក ត្រូវបានមើលឃើញមានការបោះចោល និងមានការប្រើប្រាស់ច្រើន នាពេលកន្លងមកក្រសួងបរិស្ថាន បានដាក់ចេញយុទ្ធនាការកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិក ដើម្បីគ្រប់គ្រង និងកាត់បន្ថយសំណល់ប្លាស្ទិក ប្រើប្រាស់ឡើងវិញ កែច្នៃ និងទាញយកជាថាមពល ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងមានប្រសិទ្ធភាព។

ឯកឧត្តមបណ្ឌិត អ៊ាង សុផល្លែត បានវាយតម្លៃខ្ពស់ចំពោះគម្រោង ដែលបានចុះហត្ថលេខារួមគ្នានាពេលនេះ ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការរួមចំណែក ដល់ភាពស្អាត នៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រចក្រាវិស័យបរិស្ថាន ជាពិសេសកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិកតែម្តងបោះចោល។

ឯកឧត្តមរដ្ឋមន្រ្តីបានណែនាំឱ្យពង្រឹងការអប់រំបរិស្ថាន តាមរយៈយុទ្ធនាការរបស់ក្រសួងបន្តទៀត នៅតាមសាលារៀន វត្តអារាម រោងចក្រ សហគ្រាស និងសហគមន៍មូលដ្ឋាន និងការផ្តល់ធុងសំរាមដល់មូលដ្ឋាន ដើម្បីលើកកម្ពស់ការគ្រប់គ្រង និងបែងចែកសំរាម សំណល់ប្លាស្ទិកឱ្យបានត្រឹមត្រូវ។ បន្ថែមពីនេះត្រូវពិនិត្យរៀបចំលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តិ ដើម្បីគ្រប់គ្រងប្លាស្ទិក ពិសេសប្លាស្ទិកដែលប្រើតែម្តង ព្រមទាំងជំរុញវិធានលើកកម្ពស់ផលិតផលជំនួសប្លាស្ទិក ការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិកឡើងវិញ ការកែច្នៃប្លាស្ទិក ការសាកល្បងគំនិតផ្តួចផ្តើម ទំនួលខុសត្រូវបន្ថែមរបស់អ្នកផលិត ទាក់ទងនឹងឥណទានប្លាស្ទិកសម្រាប់កម្ពុជា។

លោកជំទាវ Alissar Chaker តំណាងអង្គការ UNDP ប្រចាំកម្ពុជា បានសំដែងនូវសេចក្តីសង្ឃឹមថា គម្រោងស្តីពី “ការពង្រឹងសមត្ថភាពដោះស្រាយសំណល់ប្លាស្ទិកនៅទីប្រជុំជន” នឹងចូលរួមជួយឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរឥរិយាបថបន្ថែមទៀត ឆ្ពោះទៅរកផលិតកម្មស្អាត កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ប្លាស្ទិកប្រកបដោយនិរន្តរភាព និងបង្កើនសេដ្ឋកិច្ចចក្រានៅកម្ពុជា។ គម្រោងលើកទឹកចិត្តផ្តល់ការគាំទ្រទុន លើការចូលរួមរបស់ស្ត្រី និងយុវជន ក្នុងការអនុវត្តគម្រោងផងដែរ។

ក្នុងឱកាសនោះ ឯកឧត្តម UENO Atsushi ឯកអគ្គរាជទូតជប៉ុនប្រចាំកម្ពុជា បានថ្លែងសាទរចំពោះការខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់កម្ពុជា ក្នុងការពង្រឹងគុណភាពបរិស្ថាន និងបានប្រកាសគាំទ្រពង្រឹងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយកម្ពុជា ជាពិសេសជាមួយក្រសួងបរិស្ថាន និងដៃគូសហការផ្សេងទៀត ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសំណល់ប្លាស្ទិកនៅទីប្រជុំជននៅកម្ពុជា។

សូមបញ្ជាក់ថា គម្រោងស្តីពី “ការពង្រឹងសមត្ថភាពដោះស្រាយសំណល់ប្លាស្ទិកនៅទីប្រជុំជន” បានទទួលការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុពីប្រទេសជប៉ុននិងការគាំទ្របច្ចេកទេសពីអង្គការ UNDP ។ គម្រោងស្តីពី «ការពង្រឹងសមត្ថភាពដោះស្រាយសំណល់ប្លាស្ទិកនៅទីប្រជុំជន» នឹងកំណត់គោលដៅតំបន់ទីក្រុង នៅរាជធានីភ្នំពេញ ខេត្តត្បូងឃ្មុំ សៀមរាប និងព្រះសីហនុ និងខេត្តជាប់មាត់សមុទ្រ មានខេត្តកែប កំពត និងកោះកុង ដើម្បីលើកកម្ពស់ការគ្រប់គ្រងសំរាម សំណល់ប្លាស្ទិកប្រកបដោយនិរន្តរភាព៕

សិក្ខាសាលានេះបង្កើតឡើង ក្រោមការផ្តួចផ្តើមគំនិត របស់ ឯកឧត្តមបណ្ឌិត សាយ សំអាល់ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងបរិស្ថានដែលបានជម្រុញរៀបចំឱ្យមានសិក្ខាសាលាស្តីពី “ ការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យបរិស្ថាន និងធនធាធម្មជាតិ” នៅខេត្តបាត់ដំបងចំនួន០២ថ្ងៃ ចាប់ពីថ្ងៃទី២៥ដល់ថ្ងៃទី២៦ខែមេសាឆ្នាំ២០២៣។

ថ្លែងបើកសិក្ខាសាលានៅថ្ងៃទី២៥នេះ ឯកឧត្តម ជា សំអាង រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងបរិស្ថានបានថ្លែងគូសបញ្ជាក់ថា អង្គសិក្ខាសាលាបានផ្តោតនូវគោលបំណង ដើម្បីបញ្ជ្រាបចំណេះដឹងនៅក្នុងការពង្រឹងសមត្ថភាពជូនដល់មន្រ្តីអនុវត្តន៍ច្បាប់ ព្រមទាំងដើម្បីផ្សព្វផ្សាយអំពីច្បាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការការពារគ្រប់គ្រងអភិរក្សបរិស្ថាន និងធនធានធម្មជាតិយ៉ាងសំខាន់។ខណៈដែលមន្រ្តីអនុវត្តន៍ច្បាប់វាគឺជាតួអង្គដ៏មានសារៈសំខាន់ ក្នុងការចូលរួមសហការក្នុងការការពារនៅក្នុងតំបន់ដែនការពារធនធានធម្មជាតិស្របតាមច្បាប់និងលិខិតបទដ្ឋានគតិយុត្តិដែលពាក់ព័ន្ធ…។

ឯកឧត្តមរដ្ឋលេខាធិការ បានថ្លែងដោយសង្កត់ឱ្យដឹងបន្ថែមថា នៅក្នុងភូមិសាស្រ្តខេត្តបាត់ដំបង គឺមានតំបន់ការពារធម្មជាតិចំនួន៧កន្លែងដែលចាំបាច់ត្រូវតែការពារ និង អភិរក្សយ៉ាងម៉ឺងមាត់បំផុតដើម្បីជាឧត្តមប្រយោជន៍ជូនចំពោះប្រទេសជាតិនិងកូនចៅជំនាន់ក្រោយ ហើយដីនៅក្នុងតំបន់ការពារធនធានធម្មជាតិទាំងនោះ គឺជាទ្រព្យសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋមិនអាចជាកម្មវត្ថុក្នុងការទិញលក់បានឡើយ។នូវរាល់ការបញ្ជាក់ទទួលស្គាល់ដឹងឮ នៅលើលិខិត ទិញ–លក់ដីក្នុងតំបន់ការពារធនធានធម្មជាតិគឺត្រូវបាន(មោឃភាព)ចោលជាអាសារបង់ ហើយបុគ្គលដែលពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ក៏ត្រូវទទួលខុសត្រូវចំពោះមុខច្បាប់ជាធរមានផងដែរ។

នៅក្នុងឱកាសបើកសិក្ខាសាលា ឯកឧត្តម ឆាយ ម៉ាទីណាល់ អភិបាលរងខេត្ត ជាតំណាងឯកឧត្តម សុខ លូ អភិបាលបាត់ដំបង បានថ្លែងដោយលើកឡើងថា ការផ្សព្វផ្សាយច្បាប់ពាក់ព័ន្ធវិស័យបរិស្ថាននិងធនធានធម្មជាតិ គឺពិតជាបានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់នូវក្នុងការពង្រឹងសមត្ថភាពរបស់មន្រ្តីអនុវត្តន៍ច្បាប់និងអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ក្នុងការបង្រ្កាបបទល្មើសពាក់ព័ន្ធនឹងធនធានធម្មជាតិ ដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ការពារធនធានធម្មជាតិ ក្នុងភូមិសាស្រ្តរបស់ខេត្តបាត់ដំបង និងក្នុងការកសាងនូវសំណុំរឿងបញ្ជូនទៅតុលាការដើម្បីចាត់ការបន្តតាមនីតិវិធីច្បាប់…។

ឯកឧត្តមបានបន្តទៀតថា តាមរយៈសិក្ខាសាលាថ្ងៃនេះវាក៏បានឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីការខិតខំ និងពីការយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់របស់ក្រសួងបរិស្ថាន និងរដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង ក្នុងការចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ ក្នុងកិច្ចសហការ ការការពារនូវទ្រព្យសម្បត្តិរដ្ឋ និងការអភិរក្សនូវធនធានធម្មជាតិក្នុងតំបន់ការពារធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយចីរភាព នៅក្នុងព្រះរាជាណចក្រកម្ពុជា។ និងស្របតាមគោលនយោបាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលមាន សម្តេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាទៀតផង៕

ឯកឧត្តមរដ្ឋលេខាធិការក្រសួងបរិស្ថាន ក៏បានលើកឡើងបន្ថែមថា ខេត្តបាត់ដំបង ក៏ជាខេត្តស៊ីវិល័យផងដែរហើយប្រជាជនរស់នៅក្នុងខេត្តនេះ មានភាពវិវឌ្ឍន៍ទៅតាមការអភិវឌ្ឍន៍របស់សង្គម និងការរីកចម្រើននៃសេដ្ឋកិច្ច។ហើយទឹកដីខេត្តបាត់ដំបង ក៏បានផ្សារភ្ជាប់កិច្ចការងារប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ អរីយធម៌ ថែមទាំងផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៅនិងបុរេប្រវត្តិជាយូរលង់ផងដែរ ទាំងវត្តមានមនុស្ស ទាំងសត្វ និងរុក្ខជាតិ។ ដែលទាំងនេះ គឺជាសក្តានុពលមួយដ៏ធំធេង ណាស់ដែលតម្រូវឲ្យយើងខិតខំថែរក្សា និងការពារឲ្យបាន សម្រាប់ការអភិវឌ្ឍន៍ក្នុងការទាក់ទាញដល់ភ្ញៀវទេសចរ ឲ្យមកលេងក្នុងខេត្ត។ ក្នុងនោះ ក៏មានតំបន់អភិរក្សការពារព្រៃធម្មជាតិ ជាច្រើន និងតំបន់ជីវៈចម្រុះបឹងទន្លេសាបផងដែរ។

ថ្លែងក្នុងកិច្ចប្រជុំផ្សព្វផ្សាយនេះដែរឯកឧត្តមឆាយ ម៉ាទីណាល់ អភិបាលរងខេត្តបាត់ដំបងជាទំណាងឯកឧត្តម សុខ លូ អភិបាលខេត្តបាត់ដំបងបានលើកឡើងថាភូមិសាស្ត្រខេត្តបាត់ដំបងមានតំបន់ការពារធម្មជាតិជាច្រើន ក្នុងនោះមានដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំសំកុសតំបន់ប្រើប្រាស់ច្រើនយ៉ាងសំឡូត និងតំបន់រ៉ាមសារព្រែកទាល់ ដែលមានតម្លៃមហាសាលវាមិនត្រឹមតែសម្រាប់ការគ្រប់គ្រង និងអភិរក្សធនធនធម្មជាតិ ដែលជាដែនជម្រកសត្វព្រៃសំខាន់ៗប៉ុណ្ណោះទេ។ប៉ុន្តែក៏មានតំលៃសម្រាប់ប្រជាសហគមន៍និងសង្គមជាតិទាំងមូលផងដែរ។

ឯកឧត្តអភិបាលរងខេត្ត ក៏បានគូសបញ្ជាក់បន្ថែមទៀតថា៖ ខេត្តបាត់ដំបង ត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាខេត្តមួយមានភាពទាក់ទាញសមជាខេត្តល្អ សម្រាប់ការរស់នៅ ការបំពេញការងារនិងទស្សនា និងមានវិសាលភាពទឹកដី ធំទូលាយសម្បូរដោយ ភោគសម្បត្តិពីបុរាណជាច្រើន។ជាពិសេសក្រុងបាត់ដំបងសម្បូរដោយធនធានវប្បធម៌ និងតំបន់បេតិកភណ្ឌ ជាច្រើនដែលជាសក្តានុពលទេសចរណ៍យ៉ាងសំខាន់ ក្នុងការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ ជាតិ-អន្តរជាតិ ឲ្យមកលំហែ កំសាន្ត និងស្នាក់នៅប្រកបដោយផាសុកភាព និងទស្សនា នូវ តំបន់ទេសចរណ៍នានា ក្នុងខេត្តផងដែរ។ឯកឧត្តម ឆាយ ម៉ាទីណាល់ ក៏បានផ្តោតនូវការវាយតម្លៃក្នុងកិច្ចប្រជុំនេះគឺពិតជាមានសារៈសំខាន់បំផុតសម្រាប់ឲ្យមន្ទីរជំនាញ អង្គភាព និងអាជ្ញាធរពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ត្រូវយកចិត្តទុកដាក់និងត្រូវខិតខំរៀបចំផែនការគ្រប់គ្រងដែនជម្រកសត្វព្រៃភ្នំសំកុស ឱ្យបានត្រឹមត្រូវ និងដំណើរការឱ្យបានឆាប់រហ័ស ជម្រុញការចុះបញ្ជីដីរដ្ឋ ក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិឲ្យមានប្រសិទ្ធិភាព។

ថ្លែងដោយសង្កត់ធ្ងន់ បន្ថែមទៀតនោះ ឯកឧត្តម ជា សំអាង រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងបរិស្ថានក៏បានផ្តោតនូវការជម្រុញនិងបានធ្វើការណែនាំដាស់តឿនក្រើនរំលឹកដល់លោកប្រធានមន្ទីរបរិស្ថានខេត្តបាត់ដំបងនិងមន្ត្រីជំនាញពាក់ព័ន្ធនិងអាជ្ញាធរដែនដី និងមូលដ្ឋានពាក់ព័ន្ធ គ្រប់ថ្នាក់។កន្លងមកនេះ ទាំងថ្នាក់ដឹកនាំថ្នាក់ជាតិ ក៏ដូចជាអាជ្ញាធររដ្ឋបាលខេត្តបាត់ដំបង បានខិតខំយកចិត្តទុកដាក់ និងទទួលបាននូវការគាំទ្រខ្ពស់ធ្វើឲ្យខេត្តមានការអភិវឌ្ឍន៍មានភាពរឹងមាំប្រកបដោយស្ថិរភាព លើវិស័យបរិស្ថានខេត្តនិងធ្វើឲ្យមន្ទីរមានភាពរឹងមាំ ក្នុងការបំពេញការងារស្នូល និងជំនាញរបស់ខ្លួន ដើម្បីធ្វើឲ្យវិស័យបរិស្ថាន ឆ្លើយតបទៅនិងការរីកចម្រើនលើគ្រប់វិស័យក្នុងខេត្តដែលជាខេត្តប្រកបដោយសក្តានុពលសេដ្ឋកិច្ច ក៏ជាខេត្តដែលមានសក្តានុពល និង ប្រជាជនមានជីវភាពរស់នៅ មានការរីកចម្រើនខ្ពស់ផងដែរ។ក្នុងនោះទាំងវិស័យអន្តរជាតិ ខេត្តបាត់ដំបងក៏ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាគោលដៅមានសក្តានុពល ប្រកួតប្រជែង ទីក្រុងស្អាត ទីក្រុងវៃឆ្លាត។ ក៏ជាខេត្តមួយ មានសក្តានុពល ក្នុងការចូលរួមអនុវត្តនូវគោលនយោបាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលក៏ដូចជាក្រសួងបរិស្ថាន ជាពិសេសការអនុវត្តគោលនយោបាយបរិស្ថាន ប្រកបដោយនិរន្តរភាព ហើយក៏ជាខេត្តមានកាលានុវត្តភាព ដែលអាចចូលរួមអនុវត្តបានផងដែរ៕

ក្នុងឱកាសនោះ ថ្នាក់ដឹកនាំ និងមន្រ្តីរាជការ ក្រសួងបរិស្ថាន ក៏បានអញ្ជើញ ដាំកូនឈើប្រណិត នៅក្នុងតំបន់ភ្នំតាម៉ៅនេះផងដែរ។

សូមបញ្ជាក់ថារាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានចេញប្រកាសជាផ្លូវការ បង្កើតឧទ្យានសួនសត្វ ព្រៃការពារ និងសួនសត្វភូតគាម (ភ្នំតាម៉ៅ) លើផ្ទៃដី ២០២៥ហិកតា ស្ថិតនៅក្នុងស្រុកបាទី ខេត្តតាកែវតាមព្រះរាជក្រឹត្យលេខ ទស/រកត/០៨២២/១០០៨ ប្រកាសចេញថ្ងៃទី១៩សីហា ២០២២៕

ថ្លែងក្នុងពិធីដាំកូនឈើចំនួន ៧០០ដើមនៅថ្ងៃទី២១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២២នេះ ក្នុងសហគមន៍តំបន់ការពារ ធម្មជាតិចំបក់ ស្ថិតនៅភូមិថ្មី ឃុំចំបក់ ស្រុកភ្នំស្រួច ខេត្តកំពង់ស្ពឺដែលជាកិច្ចសហការរៀបចំរវាងក្រសួងបរិស្ថាន និងសាកលវិទ្យាល័យមេគង្គកម្ពុជា លោក នេត្រ ភក្រ្តា បានថ្លែងថា ការដាំដើមឈើ គឺជាការផ្សារភ្ជាប់ជីវិត និងធម្មជាតិ និង ជាការដឹងគុណដល់ភពផែនដី ដែលបានផ្តល់នូវជីវិត ធនធានធម្មជាតិ ជីវចម្រុះ និងប្រពន្ធ័អេកូឡូស៊ី ដ៏ល្អសម្រាប់យើងទាំងអស់គ្នារស់នៅ។

លោក នេត្រ ភក្រ្តា បន្តថា ក្រោមដំបូលនៃសុខសន្តិភាព កម្ពុជាមានឱកាសគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីពង្រឹងការងារគ្រប់គ្រង និងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិកម្ពុជា ហើយដោយសារតែការអភិរក្សធនធានធម្មជាតិមានភាពល្អប្រសើរ កម្ពុជាមាន លទ្ធភាពលក់ឥណទានកាបូននៅលើទីផ្សារឥណទានកាបូនស្ម័គ្រចិត្ត។

លោករដ្ឋលេខាធិការក្រសួងបរិស្ថានបញ្ជាក់ថា “កម្ពុជាឈានដល់របត់ថ្មីនៃការរកចំណូលបានពីការ អភិរក្សធនធានធម្មជាតិ ដោយរក្សាទិសស្លោក«រក្សាព្រៃឈរ ដើម្បីរកចំណូល»តាមរយៈការលក់ឥណទានកាបូន ទទួលបានចំណូល ដើម្បីកសាងហេដ្ឋារចនាសម្ពន្ធ័ ផ្តល់មធ្យោបាយ និងលើកកម្ពស់សេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន និងតាមរយៈការជំរុញលើកអភិវឌ្ឍទេសចរណ៍ធម្មជាតិនៅតាមតំបន់ការពារធម្មជាតិនានាដែលមានសក្តានុពលទេសចរណ៍”។

លោក នេត្រ ភក្រ្តា បានកត់សម្គាល់ថា បច្ចុប្បន្ននេះពលរដ្ឋខ្មែរបានចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងលើទេសចរណ៍ធម្មជាតិ ដែលជាទេសចរណ៍ផ្សារភ្ជាប់ទឹកដី បង្កើតការងារ និងចំណូលជាច្រើនជូនដល់ពលរដ្ឋមូលដ្ឋាន៕

ការបញ្ជាក់នេះបានធ្វើឡើង ក្នុងពេលជួបប្រជុំពិភាក្សាជាមួយ ស្ថានទូត សហគមន៍អឺរ៉ុបប្រចាំកម្ពុជា ដឹកនាំដោយ លោកស្រីCarmen Morano ឯកអគ្គរដ្ឋទូត និងមានការចូលរួមពី លោក Christian Berger ឯកអគ្គរដ្ឋទូតអាល្លឺម៉ង់ លោក Martin Vavra ឯកអគ្គរដ្ឋទូតសាធារណរដ្ឋឆែក លោកស្រី Camilla Ottosson ភារធារីនៃស្ថានទូតស៊ុយអ៊ែត និងលោក Fabrice Etienne ភារធារី នៃស្ថានទូតបារាំង ។

កិច្ចប្រជុំពិភាក្សានេះ ផ្តោតទៅលើទស្សនៈវិស័យរបស់ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា សម្រាប់ សន្និសិទសហប្រជាជាតិលើកទី២៦(COP26)ស្តីពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ នៅទីក្រុងក្លាសហ្គូ ចក្រភពអង់គ្លេស។

លោកស្រីCarmen Morano បានថ្លែងកោតសសើដល់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដែលបានដាក់ជូនលេខាធិការដ្ឋានUNFCCC នូវបច្ចុប្បន្នភាពផែនការស្តីពីការចូលរួម ចំណែក របស់រដ្ឋភាគីក្នុងការអនុវត្តអនុសញ្ញា (Nationally Determined Constribution: NDC) នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០២០។

លោកស្រីបន្តថា សហគមន៍អឺរ៉ុប យកចិត្តទុកដាក់ និងគាំទ្រដល់ប្រទេសកំពុងក្នុងការរៀបចំផែនការរយៈពេលវែងក្នុងការកាត់បន្ថយការបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ក្នុងការរក្សាសីតុណ្ហភាពសកលនៅត្រឹម ២ អង្សាសេ ។

ជាមួយគ្នានេះ លោកស្រីក៏បានបញ្ជាក់អំពីប្រធានបទសំខាន់ ដែលត្រូវពិភាក្សា និងសម្រេចនៅក្នុង (COP26) ដែលរួមមាន ការបន្ស៊ាំនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ហិរញ្ញប្បទានអាកាសធាតុ និងទីផ្សារកាបូនប្រកបដោយតម្លាភាព។

ជាការឆ្លើយតប លោក សាយ សំអាល់ បានបញ្ជាក់ថា កម្ពុជាមានផែនការច្បាស់លាស់ ក្នុងការអភិវឌ្ឍប្រទេសជាតិ ក៍ដូចជាការឆ្លើយតបនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ កម្ពុជាយកចិត្តទុកដាក់ខ្ពស់ទៅលើការផលិតថាមពលពីប្រភពដែលបញ្ចេញឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់។ការសិក្សាមួយចំនួនគួរត្រូវបានលើកទឹកចិត្ត ដូចជា ការសិក្សាអំពីការផលិតអគ្គីសនីដោយប្រើប្រាស់ឧស្ម័នអ៊ីដ្រូសែន។

លោក រដ្ឋមន្រ្តីបានបន្តថា ការអភិរក្សព្រៃ គឺជាជំរើសមួយដ៏ប្រសើក្នុងការបង្កើតឥណទានកាបូន និងអាចបង្កើនជីវភាពសហគមន៏តាមរយៈចំណូលពីទានកាបូន។ វិស័យឯកជនមានការយល់ដឹងច្រើនអំពីបញ្ហាបរិស្ថាន ដោយចាប់ផ្តើមវិនិយោគលើការផលិតអគ្គីសនីពីជីវម៉ាស និងបង្កើតឥណទានកាបូន។

ជាងនេះទៅទៀត កម្ពុជាមានផែនការជាតិបន្ស៊ាំនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដែលក្រសួង ស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធបានរៀបចំឡើងព្រមទាំងតម្រូវការថវិកាក្នុងការអនុវត្តសកម្មភាពបន្ស៊ាំ ។ កម្ពុជាគាំទ្រការផ្តល់ហិញ្ញប្បទានអាកាសធាតុ ហើយការផ្តល់ ហិញ្ញប្បទានគួរផ្តោតទៅលើការបង្កើនជីវភាពប្រជាជននៅតាមសហគមន៍ ថ្នាក់ក្រោមជាតិ៕

ក្រសួងបរិស្ថានតាមរយៈបណ្ដាញសង្គមហ្វេសប៊ុក បានបញ្ជាក់ថា “នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា មានសត្វត្មាតបីប្រភេទ គឺត្មាតភ្លើង ត្មាតត្នោត និងត្មាតផេះ។ សត្វត្មាត ជាប្រភេទបក្សីកម្រ និងជិតផុតពូជ ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ សត្វត្មាតទាំងបីប្រភេទនេះកំពុងទទួលរងគ្រោះ ថ្នាក់ដោយសារការបាត់បង់ទីជម្រក ខ្វះចំណីអាហារ ការបំពុល ជាដើម។ រួមគ្នាការពារសត្វត្មាត ដោយមិនបរិភោគសាច់សត្វព្រៃ និងមិនប្រើប្រាស់ថ្នាំបំពុលសត្វព្រៃ”។

ក្រសួងបរិស្ថាន បានរៀបរាប់ថា ត្មាតត្នោត (Slender-billed Vulture) មានកម្ពស់ពី៨១ ទៅ១០៣ សង់ទីម៉ែត្រ ដងខ្លួនពណ៌ខ្សាច់ ក្បាលនិងកវែងខ្មៅ មានរោមក និងចុងខ្នងពណ៌ស ពេលហើរស្លាបមានពណ៌ខ្មៅ។ រស់នៅតំបន់ព្រៃល្បោះនៃភាគឧត្តរ នៃផ្ទៃប្រទេសកម្ពុជា។ រស់នៅជាហ្វូងដោយស៊ីសាកសពជាអាហារ ហើយចាប់ពីខែតុលា ដល់ខែឧសភា ក្នុងមួយរដូវមានពង ចំនួន១។

ដោយឡែក ត្មាតភ្លើង (Red-headed Vulture) មានកម្ពស់ពី៧៦ ទៅ៨៦សង់ទីម៉ែត្រ ដងខ្លួនពណ៌ខ្មៅ ក្បាល និងជើងក្រហម ភ្លៅមានរោមពណ៌ស និងមានឆ្នូតសតាមបណ្ដោយកណ្ដាលស្លាបផ្នែកខាងក្រោម។ ញីមានភ្នែកពណ៌ខ្មៅ ឈ្មោលមានភ្នែកពណ៌លឿង។ នៅតំបន់វាលព្រៃល្បោះដែលមានអូរ ដោយរស់នៅក្នុងព្រៃស៊ីសាក សពជាអាហារ ហើយចាប់ពីខែតុលា ដល់ ខែឧសភា ក្នុងមួយរដូវមានពងចំនួន១។

ត្មាតផេះ ( White-rumped Vulture) មានកម្ពស់ពី ៧៥ ទៅ ៨៥ សង់ទីម៉ែត្រ សត្វពេញវ័យ មានចុងខ្នង រោម ក និងផ្នែកក្រោម ស្លាបពណ៌ស ក្បាល ក ពណ៌ប្រផេះ ដងខ្លួនមានពណ៌ខ្មៅ។ នៅតំបន់ព្រៃលំហ និងតាមជ្រលងភ្នំ។ រស់នៅជាហ្វូងដោយស៊ីសាកសពជាអាហារ។ ចាប់ពីខែ តុលា ដល់ ខែឧសភា ក្នុងមួយរដូវាមានពងចំនួន១៕

ជ្រូកពោនឬជ្រូកព្រុលដែលជាប្រភេទសត្វស្ថិតក្នុងក្រុមមានដោយកម្រស្ថិតក្នុងបញ្ជីក្រហម IUCN ថា ជាប្រភេទងាយរងគ្រោះបន្តមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ជាមួយ ប្រភេទសត្វកម្រៗផ្សេងទៀតដូចជាសត្វដំរី ខ្ទីង ទន្សោង ឈ្លូសយក្ស ខ្លារខិន ខ្លាពពកជាដើម។

កម្ពុជាដែលត្រូវបានពិភពលោកទទួលស្គាល់ថាជាប្រទេសដែលសម្បូណ៌ដោយជីវៈចម្រុះក្នុងនោះ សរុបប្រមាណ ៣៩៩៣ ប្រភេទដែលរួមានមានរុក្ខជាតិប្រមាណ ២ ៣០០ប្រភេទ និងប្រភេទសត្វដូចជា ថនិកសត្វ ១២៣ប្រភេទ, សត្វស្លាបប្រមាណ, ៥៤៥ប្រភេទ ឧរង្គសត្វ, ៨៨ប្រភេទ, ត្រី ៨៧៤ប្រភេទ និងថលជលិក ៦៣ប្រភេទ។ ចំនួននេះអាចកើនឡើងបន្ថែមទៀតដោយសារតែនៅមានជីវៈចម្រុះជាច្រើនទៀតដែលមិនទាន់បានសិក្សាអស់នៅឡើយ។

លោក នេត្រ ភក្ត្រាថ្លែងថា ដោយសារតែកម្ពុជាមានសុខសន្តិភាពពេញលេញ កម្ពុជាមានឱកាសគ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីគិតគូរ និងរៀបចំផែនការសកម្មភាពផ្សេងៗបន្ថែមទៀត ក្នុងការការពារនិងអភិរក្សធនធានធម្មជាតិដែលកម្ពុជាមាន ហើយបច្ចុប្បន្ននេះ ស្ថានភាពនៃការការពារនិង អភិរក្សធនធានធម្មជាតិមានភាពល្អប្រសើរ ព្រៃឈើនិងសត្វព្រៃត្រូវបានការពារ។ សត្វព្រៃកម្រៗ មួយចំនួនបន្តមានវត្តមាន និងខ្លះទៀតមានស្ថេភាព និងខ្លះមានការកើនឡើង និងខ្លះទៀតនៅតែបន្តថយចុះនៅក្នុងតំបន់ការពារធម្មជាតិកម្ពុជា។

យោងតាមការសិក្សារបស់អ្នកជំនាញ ជ្រូកពោនមានប្រវែងក្បាល-ដងខ្លួនពី ៦៥០-១០៤០ម.ម ទម្ងន់ពី៧-១៤ គីឡូក្រាម កន្ទុយមានប្រវែងចន្លោះពី ១២០-១៧០ម.ម ជើងក្រោយ ១១៥-១៣៤ម.ម។ វាជាសត្វដែលមានមាឌធំ ជើងធំៗ និងមានក្រចកមាំកោងវែងពណ៌ស ច្រមុះរាងទ្រវែងដូចសត្វជ្រូក។

ជាទូទៅវាមានសម្បុរលឿងខ្ចី ប្រផេះ ឬខ្មៅ ដែលប្រែប្រួលទៅតាមរដូវកាល ផ្នែកលើខ្នងមានពណ៌ក្រម៉ៅជាងផ្នែកខាងក្រោម។ នៅលើក្បាលមានឆ្នូតពណ៌ចេញពីត្រចៀកកាត់តាមភ្នែក្រហូតដល់ចុងច្រមុះ និងមានឆ្នូតខ្មៅនៅសង្ខាងភ្នែកដល់ត្រចៀក បន្ទាប់មកមានឆ្នូតសកាត់តាមថ្ពាល់ផ្នែកខាងលើ។ ទ្រូងនិងត្រចៀកមានពណ៌ស។ លក្ខណៈជីវសាស្ត្រ៖ ជ្រូកពោនជាសត្វរស់នៅតែនៅលើដី តាមរូង ឬក្រហែងថ្ម និងរកស៊ីនៅពេលយប់។ សត្វជ្រូកពោនមិនសូវពូកែភ្នែក និងត្រចៀកទេ វាប្រើច្រមុះហិតក្លិនច្រើនជាង។ ការរកចំណី ចាប់ផ្តើមចេះនៅពេលព្រលប់ដែលអាហាររបស់វាគឺមើមរុក្ខជាតិ ឬសឈើ ជន្លេន សត្វល្អិត និងសត្វតូចៗ។ វាអាចមានកូនពី ២ ទៅ៣ក្បាល។

រដ្ឋលេខាធិការក្រសួងបរិស្ថាន បានថ្លែងថា មិនមានការសិក្សាឱ្យបានលម្អិតពីចំនួនសត្វជ្រូកពោន នៅលើពិភពលោកនិងនៅកម្ពុជានោះទេ តែអ្វីដែលកត់សម្គាល់ជ្រូកពោនមាននៅតាមតំបន់ព្រៃ ធម្មជាតិរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ពិសេសនៅភាគនិរតី ភាគឥសាន និងភាគខាងជើងប្រទេសកម្ពុជា។ របាយប្រជាសាស្ត្ររបស់សត្វជ្រូកពោនក៏មានផងដែរនៅប្រទេសចិន កម្ពុជា ភូមា វៀតណាម និងកោះស៊ូមាត្រាប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី។

លោកបានថ្លែងទៀតថា ជ្រូកពោនបច្ចុប្បន្នកំពុងរងគ្រោះដោយសារតែការបរបាញ់ ការដាក់អន្ទាក់ ដើម្បីយកសាច់និងយកសំណាកធ្វើអាជីវកម្មដោយ សារតែពលរដ្ឋមួយចំនួនមានជឿថាខ្លាញ់ជ្រូកពោនអាចយកទៅធ្វើថ្នាំបុរាណជាដើម៕

ប្រភពបន្តថា ទោះបីជាការងារជាឧទ្យានុរក្សមានការលំបាក និងប្រឈមនឹងគ្រោះថ្នាក់ ក៏ប៉ុន្តែមន្រ្តីឧទ្យានុរក្សទាំងបុរស និងស្រ្តី ត្រូវបានដាក់ពង្រាយជាប់ជាប្រចាំនៅតាមតំបន់ការពារធម្មជាតិ ដើម្បីបំពេញតួនាទីជាឆ្នាំព្រៃការពារ និងអភរិក្សធនធានធម្មជាតិ ដោយបានចុះទប់ស្កាត់ និងបង្ក្រាបបទល្មើសធនធានធម្មជាតិប្រកបដោយការទទួលខុសត្រូវខ្ពស់។

ក្រសួងបរិស្ថានពិតជាមានមោទកភាពដែលកម្ពុជាមានមន្ត្រីឧទ្យានុរក្ស ដែលមានភាពអង់អាចក្លាហាន មានមនសិការជាតិខ្ពស់ក្នុងការថែរក្សាធនធានធម្មជាតិដែលកម្ពុជាមានសម្រាប់មនុស្សរាប់ជំនាន់ទៀត៕